Nije nikakva novost da gradovi prolaze kroz različita razdoblja i preživljavaju ekonomske i političke uspone i padove, ali teško je pronaći primer poput Detroita, grada koji je pre samo 60ak godina bio simbol američke industrijske moći, da bi pre nekoliko godina spektakularno tresnuo o dno i proglasio bankrot. Nakon Drugog svetskog rata Detroit je postao “place to be” imajući u vidu da su u gradu poslovali General Motors, Ford i Crysler. Zahvaljujući obimu i načinu proizvodnje, ali i uslovima rada za koje su se izborili sindikati 30ih i 40ih godina 20og veka, veliki broj uglavnom crnih radnika sa američkog juga krenuo ka Detroitu u potrazi za američkim snom. U svoje zlatno doba Detroit, Michigan je bio autoritet ne samo u ekonomskom, već i u političkom i kulturnom smislu. 1950. godine grad je imao gotovo 2 miliona stanovnika da bi 60 godina kasnije broj stanovnika pao na samo 700 hiljada. Razlozi egzodusa leže pre svega u poslovnim promašajima GM-a Forda i Crysler-a, prenaseljenosti, rasizmu i segregaciji i raširenoj korupciji u gradskoj upravi. Detroit je već nekoliko decenija zvezda crne hronike. Grad je sa najvišom stopom kriminala u SADu, 35 % stanovnika živi ispod linije siromaštva, a masovni ezgodus stanovništva doveo je do toga da su čitave gradske četvrti napuštene i ruinirane – postao je ghost town.

Uspon i pad Detroita opisali su brojni umetnici koji su se rodili u gradu, ili su kroz njega prolazili, pa danas možemo reći da je muzika proizvedena u ovom gradu podjednako prepoznatljiva i značajna kao i industrijska prošlost grada. Preko Motown records-a, soul i rnb kao autentične muzičke forme crne populacije konačno su postale mejnstrim, a rocknroll bendovi poput MC5 i The Stooges su značajno promenili tokove rock muzike. Crni hipik George Clinton je baš ovde počeo svoju karijeru, a 80ih i 90ih godina Detroit će ponovo biti u centru pažnje zahvaljujući garage-punk-rock bendovima od kojih će neki stići i do stadionskih koncerata i velikih festivala.

Jedan od brojnih siromašnih radnika sa juga koji je tražio sreću u automobilskom boom-u grada bio je John Lee Hooker. Hooker je radio u Fordovoj fabrici kada ga je privukla uzbudljiva scena bluz klubova gde je vrlo brzo počeo da izvodi svoju verziju delta bluza. 1948. godine snimio je “Boogie Chillen”, električnu delta bluz numeru u kojoj opisuje ulice i klubove Detroita. Pesma se smatra jednom od najuticajnih u istoriji bluza i rocknrolla, a posebno je kao jedan od primarnih uticaja navode BB King, Bo Didley i Buddy Guy.

When I first came to town people, I was walkin’ down Hastings Street
Everybody was talkin’ about, the Henry Swing Club
I decided I drop in there that night
When I got there, I say, “Yes, people”
They was really havin’ a ball!
Yes, I know
Boogie Chillen’!

Detroit 50ih godina 20og veka obeležila je izdavačka kuća Fortune records koja je bila dom blues, rocknroll i doo-wop grupama kao što su  Nolan Strong & The Diablos, ali posebno upečatljiv autor i izvođač iz ovog perioda je Andre Willams. Uvek na ivici dobrog ukusa, originalan i bezobrazan, brzo je izgradio ime u muzičkom biznisu. U ranom periodu karijere je snimao za Fortune records, ali i pisao za druge: Marvina Gay-a, Stevie Wonder-a, autor je i pesme „Shake a Tail Feather” (kasnije je popularizovala Tina Turner)

Život punim plućima, nepristajanje na kompromise, te alkohol i droga odveli su ga u potpunu anonimnost, te je jedan period 80ih proveo kao beskućnik na ulicama Čikaga. 90ih se preko garage revivala vratio snimanju i nastupima, a neke od pesama je snimio sa grupom The DirtBombs, pa se na taj način simbolično vratio Detroitu gde je počeo karijeru. Iako u poznim godinama Andre Williams i danas nastupa i izvodi njegovu jedinstvenu kombinaciju garage-rocka i soula uz besprizorne tekstove i razuzdane nastupe.

Svoje bogate muzičke karijere u Detroitu su počeli i Eddy Floyd koji će kasnije postati legenda Stax records-a i jedan od najvećih soul pevača svih vremena – Wilson Pickett. Eddie je jedan od osnivača grupe Falcons, a u kasnijoj fazi istog benda glavni vokal je bio mladi Pickett.

Iako je ekonomska kriza već 50ih počela da nagriza auto-industriju, a crna i bela radnička klasa se borila sa nizom problema u gradu, u ovom periodu formirala se stabilna crna srednja klasa, a iz Detroita ili okoline su dolazili prvi afroamerički kongresmeni i sudije. Američki liberali su često navodili Detroit ne samo kao primer industrijske moći SAD, već i kao politički uzor drugim američkim gradovima. Grad je, mada netačno, bio pretstavljan kao harmonična zajednica crnaca i belaca. U periodu od 1944. – 1972. godine Detroit se čak 7 puta kandidovao za domaćina olimpijskih igara. Svih 7 puta je izgubio i po tome je svetski rekorder. Upravo u saveznoj državi Mičigen osnovana je i prva „crna“ radio stanica – WCHB koja je bila u potpunom vlasništvu afroamerikanaca i čiji je muzički program bio baziran na kombinaciji različitih „crnih“ žanrova.

1959. godine Berry Gordy je osnovao malu izdavačku kuću pod nazivom Tamla records sa namerom da izdaje singlove RnB i soul izvođača. Tamla će ubrzo postati deo Motown korporacije, izdavačke kuće koja tokom 60ih i 70ih postaje sinonim ne samo za soul muziku, već najveći proizvođač pop hitova tog vremena. Imajući u vidu da je i sam radio u auto industriji, Gordy je Motown records organizovao po uzoru na fabriku koja je kao na pokretnoj traci izbacivala hit za hitom. Lamont Dozier, Brian i Eddie Holland, Marvin Gaye i drugi su bili angažovini kao autori i producenti hitova, na svim Motown albumima je svirala ista grupa muzičara (The Funk Brothers), a postojalo je i posebno odeljenje izdavačke kuće koje se bavilo odevanjem i vizuelnim identitetom izvođača. Ništa nije bilo prepušteno slučaju. Rezultat u periodu 1960-1970.godine :   20 singlova na prvom mestu američke mejnstrim Bilbord liste. Za Funk Brothers-e kažu da je to bend koji je svirao na više hitova nego Bitlsi, Stonsi, E.Presley i Beach Boys zajedno. Motown records je proslavio neka od najvećih imena popularne muzike: Steve Wonder, Marvin Gaye, Diana Ross & Supremes, The Temptations, Four Tops, Smokey Robinson itd.. O svakome od njih moguće je napisati knjigu.. tj. već su napisane knjige i snimljeni filmovi.

Prvi Motown hit je – „Mr Postman“ grupe The Marvelettes. Marvin Gaye za bubnjevima.

Možda najpoznatiji primer ženske soul grupe koja će Detroit sound da dovede do šire populacije predstavljaju The Supremes. RnB i soul više neće biti samo afroamerički specijalitet, već pop muzika obožavana od strane belih i crnih tinejdžera, a The Supremes predvođene Dianom Ross postaju američke zvezde. Prilikom svakog live i televizijskog nastupa posebno se vodilo računa o modi, frizurama, plesu. Gordy je insistirao da njegovi izvođači u startu budu tretirani kao zvezde, pre svega jer je takav pristup donosio prodaju izdanja, ali i zato što je smatrao da Motown izvođače sluša i bela Amerika, te da oni ne predstavljaju samo izdavačku kuću, već čitavu crnu populaciju.

The Temptations su osnovani 1960. i kao i većina Gordy-jevih izvođača u pitanju je vokalna grupa koja je do-wop tradiciju slaganja vokala povezala sa soulom i RnB-om. Vedri i jednostavni aranžmani su prepoznatljivi, a kao i kod ostalih kolega zvučnu sliku je često upotpunjavao Simfonijski orkestar Detroita.

The Four Tops je zajedno sa prijateljima iz škole osnovao Levi Stubs i u početku su bili vokalna jazz grupa. Kada su postali deo Motown familije počeli su da sarađuju sa autorskim timom Holland–Dozier–Holland što je za rezultat imalo desetak hitova na Bilbordovoj listi.

Mary Wells je proslavio number one hit „My Guy“, a u ovoj numeri peva o svoja dva ljubavnika..mada, može biti da je u pitanju isti čovek.

The Contours objašnjavaju kakvi su im afiniteti i šta su im prioriteti

What does every man look at first?

Some fellas look at the eyes
Some fellas look at the nose
Some fellas look at the size
Some fellas look at the clothes

I don’t care if the eyes are red
I don’t care if her nose is long
I don’t care if she’s underfed
I don’t care if her clothes are worn
‘Cause first I look at the purse

Uticaj Motown zvuka i estetike na kasnija dešavanja u muzici je nemerljiv. The Beatles će obraditi “Money (That’s What I Want)” i “Please Mr Postman”, The Rolling Stones će svirati “Ain’t Too Proud to Beg”, a The Clash će svoje poštovanje izraziti kroz “Hitsville U.K”

U ranoj fazi korporacije Berry Gordy je tražio od autora da u tekstovima izbegavaju socijalne teme smatrajući da bi upliv politike mogao ugroziti njegov finansijski uspeh. Ipak, Motown je na jedan neposredan način imao jak politički uticaj. Smokey Robinson, jedan od autora i legendi izdavačke kuće je istakao da je tokom 50ih odlazio na američki jug i da tada nije bilo moguće videti koncerte i žurke na koje dolaze i crna i bela omladina. Nakon hitova, radijskih i televizijskih nastupa The Supremes, Temptations i ostalih zid između dve rase se polako rušio, pa je vremenom postalo normalno da crni i beli klinci plešu zajedno.

Svi ti hitovi sa vedrim, letnjim i ljubavnim temama su možda bili produkt ekonomski relativno prosperitetnog vremena za afroamerikance na severu, ali romatična slika o Detroitu, „gradu za primer“, nije odgovarala istini. Problemi crne populacije na jugu i severu su se razlikovali, ali su svuda bila prisutna pitanja koja su se odnosila na ljudska i građanska prava, a upravo vreme uspeha Gordijeve korporacije se poklapa sa kulminacijom pokreta za građanska prava. Pre marša na Vašington (kada je Martin Luther održao čuveni govor „I have a dream“) Luther i njegovi saradnici su 1963. godine održali veliki miting u Detroitu. Iako do tada Gordy nije želeo politiku u svojoj kompaniji, on se iskreno divio Martinu Lutheru i objavio je snimke njegovih govora. Međutim, njihov odnos je bio kontroverzan jer je Luther najpre odobrio ovo izdanje, zatim tužio Gordija, da bi na kraju ipak odustao od tužbe. Neki od autora navode da je tadašnji vođa afroameričkog pokreta smatrao da je Gordijeva korporacija ipak radila u korist zajedničke borbe, jer je Motown bio ne samo najveća izdavačka kuća, već ukupno najveća afroamerička korporacija tog vremena.

 

Iza fotografija na kojima crni i beli radnici zajedno rade na proizvodnji novih Fordovih i GM-ovih vozila, krili su se ekonomski i politički problemi. Crna populacija je osećala da može više, smatrali su da im nisu dostupni bolje plaćeni poslovi, uslovi stanovanja su bili loši, a poseban problem je predstavljala detroitska policija. Pripadnici policije su postali ozloglašeni zbog svog rasizma, prekomerne upotrebe sile, korupcije i uključenosti u organizaciju prostitucije i poslove sa drogom. 1967. godine policijska racija u jednom crnačkom klubu bila je okidač za najveće ulične nemire u istoriji SAD-a. Nezadovoljstvo crnaca je eksplodiralo, a policija nekoliko dana nije bila u stanju da uvede red u gradu. Na ulicama su bile desetine hiljada ljudi, državne i privatne zgrade su paljene, a radnje pljačkane. Haos je bio tolikih razmera da su federalne vlasti bile primorane da u Detroit pošalju nacionalnu gardu i vojsku. Imajući u vidu da grad ima istoriju ovakvih nemira, Detroit je postao jedini američki grad koji je 3 puta bio pod okupacijom federalnih snaga.  Bilans nemira pored spaljenog grada bio je i : 43 mrtvih i 7200 uhapšenih, od kojih je najmlađi imao 4 a najstariji 82 godine. Veliku većinu uhapšenih činili su afroamerikanci. Bela populacija je događaje iz 1967. godine doživljavala kao kriminal, dok su crnci smatrali da je to bila pobuna obespravljenih i diskriminisanih. Ovaj događaj simbolično se smatra početkom kraja Detroita. Crna populacija će radikalizovati svoju političku borbu, a ekonomski i politički faktori dovešće do masovnog iseljavanja bele populacije iz grada. Krajem 60ih i početkom 70ih dolazi do sve veće segregacije i može se govoriti o podeljenom gradu na crne i bele četvrti. Tokom decenija koje će uslediti grad će nastaviti da propada usled promašenih poslovnih odluka automobilskih giganata, bahatosti krupnih kapitalista i korupcije u gradskoj upravi.

Događaji iz 1967. godine uticali su i na Motown records, koji će 70ih takođe napustiti Detroit. U Los Angelesu će nastaviti da proizvode hitove i karijere: Steve Wonder, Michael Jackson, Diana Ross, Marvin Gaye, Commodores itd.. Da vedre teme više nisu jedina inspiracija dokazeće Marvin Gaye koji će kroz politički album What’s Going On iz 1971. godine (jedan od najcenjenijih albuma u istoriji popularne muzike) na savršen način opisati očajnu situaciju u Detroitu i zemlji.  Pesma „Inner City Blues“ inspirisana je getoiziranim i podeljenim Detroitom nakon pobune.

Rockets, moon shots
Spend it on the have-nots
Money, we make it
‘Fore we see it, you’ll take it

Oh, make you wanna holler
The way they do my life
Make me wanna holler
The way they do my life

This ain’t livin’, this ain’t livin’
No, no baby, this ain’t livin’
No, no, no, no

Inflation, no chance
To increase finance
Bills pile up, sky high
Send that boy off to die

Oh, make me wanna holler
The way they do my life
Make me wanna holler
The way they do my life, oh baby

Hang ups, let downs
Bad breaks, set backs
Natural fact is
Honey, that I can’t pay my taxes

Oh, make me wanna holler
And throw up both my hands
Yea, it makes me wanna holler
And throw up both my hands

Crime is increasing
Trigger happy policing
Panic is spreading
God knows where, where we’re heading

Oh, they don’t understand
Make me wanna holler
They don’t understand

God bless you
And Lord keep you
And may you live, live, live a good life

God bless you
Lord keep you
And may you live, live, live a long long sweet life
Don’t let the things get you down
Hold your hands, baby, walk around

Say God bless you
And I’ll keep you
I’m praying a prayer for each and everyone of you
Heaven bless you
Heaven keep you

U vreme kada se Gordy već spremao da digne soul šator i odjezdi na zapad, Detroit će dati još jedan ogroman doprinos muzičkoj istoriji. Beli klinci iz grada i predgrađa će kroz rocknroll bendove dati svoje viđenje militantnih 60ih. Bez doprinosa nekoliko bendova iz Detroita teško je zamisliti punk revoluciju koja će uslediti 10ak godina kasnije.